Đừng biến “Đồng Tâm” thành “Phân Tâm”

Đăng bởi: Ban Biên Tập ngày:16/06/2017 11:10 am

(Xã hội) - Một lần nữa cái tên Đồng Tâm lại nóng sau sự việc bắt giam giữ người vào tháng 4/2017. Dư luận nháo nhào bàn về việc một ông Chủ tịch Hà Nội có vẻ đang “thất hứa” trong bản cam kết không khởi tố hình sự đối với người dân Đồng Tâm. Đã có rất không ít lời chửi bới, lăng mạ cơ quan công quyền, không hiếm lời phân tích độc địa, thiếu văn hóa, thậm chí những đối tượng phản động còn vin vào đây để hạ uy tín lãnh đạo, xuyên tạc về tình hình đất nước … Họ say mê phân tích, dự đoán kết quả, thậm chí làm thay cả việc của các cơ quan chức năng về thẩm định tội, thế nhưng…
Chưa một người nào trong số các nhận định trên mạng xã hội hiện nay phân tích về tính đúng sai trong sự việc khởi tố này.

Tôi theo dõi vụ việc Đồng Tâm bấy lâu nay, tức giận khi một số cán bộ địa phương chèn ép người dân, đồng cảm với hành động bộc phát của bà con nơi đây để mong đối thoại, thỏa mãn, cảm kích khi Chủ tịch Hà Nội về với người dân và giải quyết sự việc êm thấm.

Chủ tịch Nguyễn Đức Chung bắt tay ông Lê Đình Ba trong buổi làm việc tại xã Đồng Tâm hôm 22/4.

Chủ tịch Nguyễn Đức Chung bắt tay ông Lê Đình Ba trong buổi làm việc tại xã Đồng Tâm hôm 22/4.

Và tôi nghĩ lúc ấy không ít người đã từng coi ông Chung là người hùng.  Ấy vậy mà, chỉ 2 tháng sau những nỗ lực của vị Chủ tịch Hà Nội khi đã kịp thời tháo kíp của trái bom sắp nổ bất cứ nào ở Đồng Tâm, đặc biệt là bảo vệ tính mạng của người dân và chiến sĩ an toàn nhất, thì một số người lại coi ông ấy là “tội đồ”! Họ nói ông chủ tịch “thất hứa”, “lật lọng”… thế nhưng tôi chưa thấy căn cứ nào để khẳng định việc này ngoài những lời chửi bới mang tính chợ búa nhiều và nói suông một cách cảm tính.

Vì cho tới thời điểm hiện tại quyết định khởi tố này là của cơ quan điều tra khi nhận định có dấu hiệu vi phạm pháp luật theo Điều 100 và 104 BLTTHS. Việc ra quyết định khởi tố này hoàn toàn độc lập với thẩm quyền của Chủ tịch Hà Nội.

Và cần phải tách bạch giữa khởi tố vụ án và khởi tố bị can để hiểu rõ bản chất của sự việc này. Bởi Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: “Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can” (Điều 179 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015). Như vậy, vấn đề liên quan trực tiếp đến người phạm tội sẽ chính thức bắt đầu từ sau khi có quyết định khởi tố bị can. Giữa khởi tố vụ án và khởi tố bị can là hai nội dung hoàn toàn khác nhau. Phải hiểu rằng trong trường hợp này nếu khởi tố vụ án chưa chắc đã khởi tố bị can. Khởi tố bị can chưa chắc đã truy tố. Truy tố chưa chắc đã có án. Nên cho tới thời điểm hiện tại, chưa có một yếu tố nào để khẳng định Chủ tịch Hà Nội “thất hứa”, điều này cần phải hiểu minh bạch.

Tại sao phải nhất thiết phải khởi tố sự việc này? Tất nhiên để đảm bảo tính nghiêm minh, thượng tôn pháp luật. Vì hành động bắt giam giữ 38 chiến sĩ cảnh sát cơ động của bà con Đồng Tâm mình rõ ràng đã vi phạm nghiêm trọng pháp luật theo Điều 123 Bộ luật Hình sự. Bên cạnh đó, trong sự việc này cũng có dấu hiệu vi phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 143 Bộ luật Hình sự.

Khởi tố vụ án nhằm giúp cơ quan điều tra được áp dụng tất cả các biện pháp điều tra mà Bộ luật Tố tụng hình sự quy định để thu thập thông tin, chứng cứ nhằm giải quyết đúng đắn vụ án, bảo đảm đúng người đúng tội. Mục đích của khởi tố vụ án hình sự là để bắt đầu cuộc điều tra, làm rõ có hay không có trên thực tế hành vi phạm tội ở vụ việc còn nghi ngờ, nếu là hành vi phạm tội thì ai là người thực hiện hành vi phạm tội, hậu quả mà hành vi đó gây ra như thế nào.

Khởi tố vụ án hình sự trong sự việc này có thể coi chỉ là bước đầu tiên, chính thức mở ra guồng quay tố tụng. Từ đó sẽ có kết luận về trách nhiệm của từng cá nhân, những cán bộ địa phương nào làm sai, nhũng nhiễu, chèn ép dân? Và trong số những người dân Đồng Tâm có ai bị xúi giục, kích động hay không? Dân sai tới đâu; Chính quyền sai tới đâu; Các cơ quan tố tụng sai tới đâu, từ đó có kết luận thỏa đáng, đúng lý, hợp tình…

Mặt khác, ngay cả khi xét xử, pháp luật vẫn quy định về miễn trách nhiệm hình sự. Cụ thể, theo Điều 25 Bộ luật Hình sự có ghi nhận sẽ miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp: “Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận”. Tất nhiên phải khởi tố rồi mới miễn được.

Khi sự việc Đồng Tâm xảy ra đã có rất nhiều dự đoán sẽ có nhiều vụ Đồng Tâm 1,2,3… nếu như cơ quan chứng năng không giải quyết thấu đáo vấn đề đền bù và sử dụng đất đai cho người dân. Và thậm chí, đã có những dấu hiệu cho thấy một số cán bộ địa phương lạm quyền, tham nhũng, trục lợi từ vấn đề này. Bản chất của khởi tố vụ án là để xử lý đúng người đúng tội và từ đó giúp ngăn chặn những hành động phạm tội như thế có thể xảy ra. Và để làm được những việc này thì cần phải nhờ tới các cơ quan điều tra, tìm ra nguyên nhân sau đó mới có giải pháp để không có những vụ Đồng Tâm tiếp theo.

Bên cạnh đó, có ai đảm bảo rằng người dân sẽ không tiếp tục bắt giữ cán bộ chiến sĩ – những người không phải là nguồn cơn của sự việc mà chỉ đi làm nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự khi bà con mình không tìm được tiếng nói chung với chính quyền địa phương về mâu thuẫn đất đai. Sẽ còn bao nhiêu trường hợp những người chiến sĩ thay vì đang làm nhiệm vụ bảo vệ cho dân lại trở thành “con tin – công cụ mặc cả của dân”? Nếu xét về mặt thượng tôn pháp luật thì điều đó sẽ làm xã hội rối loạn, vì nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn bị đảo lộn. Xét về mặt cá nhân, liệu rằng sẽ có biết bao nhiêu gia đình “ngồi trong đống lửa” khi người thân của họ ra ngoài làm nhiệm vụ, vậy thử hỏi còn ai dám để con mình trở thành những người bản vệ bình yên cho đất nước?

Sẽ ra sao nếu trật tự xã hội, sự nghiêm minh pháp luật không được đảm bảo? Không cần tìm đâu xa hãy nhìn ngay sang Philippines để thấy cái giá của nó. Khủng bố đã đặt chân vào đất nước họ, bao nhiêu người dân nơi đây chết oan uổng, bao nhiêu chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ hòa bình của đất nước? Nỗi sợ hãi, ác mộng kinh hoàng về phiến quân IS cho tới thời điểm hiện tại vẫn chưa chấm dứt, mặc dù đã nhận được sự giúp đỡ của những cường quốc trên thế giới.

Việc IS có thể đặt chân vào Philippines  và tiến sâu vào Đông Nam Á là do một nhóm phiến quân nổi loạn tại miền Nam nước này tồn tại nhưng không được giải quyết. IS có mặt tại Philippines đã dấy lên một cảnh báo về việc bành trướng của phiến quân Hồi giáo này  khắp Đông Nam Á. Thế nên, có ai đảm bảo rằng sẽ không có những đối tượng khủng bố, lợi dụng sự bức xúc của người dân Việt Nam mình trong những sự việc tương tự như Đồng Tâm để xíu giục, kích động gây bạo loạn? Phải hiểu rằng những chiêu bài lợi dụng này những đối tượng phản động, khủng bố sử dụng rất tinh vi và bài bản. Nếu mần mống không tiêu diệt thì nó sẽ âm ỉ phát triển giống như một cục than có thể bùng cháy bất cứ khi nào.

Chúng ta có bao giờ tự hỏi, vì sao mà Việt Nam nằm trong 10 nước an toàn nhất thế giới trong khi ngoài kia bạo loạn, khủng bố, lật đổ diễn ra liên miên không? Chúng ta có bao giờ tự hỏi mình đã làm gì để bảo vệ sự bình yên và an toàn cho đất nước không?

Suy cho cùng trong sự việc này, chính bà con Đồng Tâm mới là những người chịu cuối cùng khi có kết luận của cơ quan điều tra, còn những người bàn luận ngoài kia chỉ thể hiện để thỏa mãn quan điểm cá nhân mà phần nhiều là thiếu tinh thần đóng góp. Đấy là chưa kể những luận điệu xuyên tạc của các đối tượng phản động nhằm ly gián lòng tin của người dân, gây chia rẽ mất đoàn kết dân tộc. Và kết quả của những âm mưu, nhận định độc địa đó là khiến những người nông dân chân lấm tay bùn mới chỉ nhen nhóm hy vọng nay đã dập tắt hoàn toàn, bắt họ sống trong nỗi lo lắng ngày đêm khi chưa có kết luận của cơ quan điều tra là điều tàn nhẫn.

Cho tới thời điểm hiện tại, tôi vẫn chờ đợi những nhận định rõ ràng từ các vị luật sư – những người am hiểu luật nhưng dường như là vô vọng. Người ta thường nói xã hội lùi bước không phải do hành động của người xấu mà là sự im lặng của người tốt. Những luồng thông tin xấu sẽ không phát triển được nếu có những tiếng nói chân chính cất lên, thế nhưng điều đó quá hiếm hoi để đến mức từ Đồng Tâm đã sắp trở thành Phân Tâm!

Thu An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@caoducphat.org